Leuke uitstapjes

Tekst en foto’s: Eildert de Boer

De muren en het theater van de Akropolis zijn indrukwekkend

Turkije is een bestemming voor velen. Elk jaar gaan steeds meer toeristen naar de kustplaatsen in het noordwesten en vooral het zuiden. Twee leuke uitstapjes gaan naar Pergamon en Aspendos.

In Pergamon

Natuurlijk is Efeze met de prachtige bibliotheek van Celsus aan de minstens zo mooie Marmerstraat de mooiste archeologische site van Turkije. Miljoenen toeristen zijn er al geweest en de stroom bezoekende bewonderaars houdt niet op. Toch is de verder noordelijk gelegen Griekse en later Romeinse stad Pergamon (derde eeuw voor Christus) net zo aantrekkelijk. Anders, minder druk en heel verrassend, want het complex is in tweeën gedeeld. Boven ligt de Akropolis en beneden in het dal het Asklepieion. Maar een bezoek is ook aangenaam door de kleurrijke steegjes, de markten, de musea en het park in het hedendaagse Bergama waar je kunt wandelen voordat je heuvelopwaarts (met de auto) de Akropolis bezoekt.


Met een wandeling door de kleurrijke straatjes van Bergama kun je een bezoek aan deze mooie plaats vervolmaken

Die tocht naar de Akropolis begint bij de Rode Hal in het oude deel van Bergama. Dit bouwwerk is de bakstenen ruïne van een Egyptische tempel, later basiliek. Heel mooi van buiten. Het is niet nodig naar binnen te gaan, want veel meer zie je daar niet. Wel leuk is het straatje met tapijtwinkels en snuisterijen waaraan de Rode Hal grenst.
Maar nu: de zeven kilometer lange en smalle weg naar de Akropolis toe. In de hoop geen tegenliggende bussen tegen te komen, want wie moet er dan achteruit? Met het zweet in de handen bereik je de parkeerplaats. Dan kan de wandeling over de grote vindplaats beginnen. Bewonder de zuilen en de gewelfde galerijen van de tempel van Trajanus, de Romeinse keizer (98-117). Een deel van de tempel is gerestaureerd. Van de andere tempels en de paleizen zijn slechts een paar stukken over. Het indrukwekkendst zijn de verdedigingsmuren en het theater dat steil tegen een helling aanligt. De afstand van het podium tot aan de bovenste rij is ongeveer 40 meter. Uitkijkend vanaf een verdedigingsmuur kun je het Asklepieion zien liggen. Ook daar moet je naar toe. Het Asklepieion deed dienst als kuuroord waar ook filosofen en geleerden kwamen. De entree over een zuilenlaan met brede stenen verraadt status en ook het kleine theater mag er zijn. Verder kun je door de ronde tempel lopen (Propylon) voorzien van zuilen, trappen en nissen. Onderscheidend is de Kryptoportikus, de heilige gang met licht doorlatende gaten in het plafond.

Bergama in het noordwesten is vanuit Izmir te bereiken. Je komt langs Foça (bestel AZIË, editie 101) en Pitane. Efeze is vanuit Izmir, Cesme of Kusadasi te bereiken. Pergamon is de stad waar het perkament (pergamena charta) is uitgevonden na een Egyptische boycot op papyrus.

Akoestisch Aspendos


Het oude theater van Aspendos telt 15.000 zitplaatsen

Hoe je de sfeer in en rond een van de mooiste en best bewaarde Romeinse theaters kunt verknallen, blijkt in Aspendos. De vervelende verkopers van oude muntjes zijn hier geweerd, maar nu dient zich een ander verschijnsel aan: dat van de geldwisselaars. Ze staan al bij de entree en maken handig misbruik van bezoekers die geen of niet genoeg Turkse lira bij zich hebben voor de entree. Tegen woekertarief kun je dollars of euro’s bij ze wisselen. Een officieel wisselkantoor, zoals wel bij veel andere grote vindplaatsen staat, is hier (bewust?) niet. Tip: veel lira meenemen en de wisselaars gedecideerd passeren.
Eenmaal binnen krijg je de tweede schok. Vanwege de opmerkelijke akoestiek worden in dit theater opera’s, muziek- en dansvoorstellingen gehouden. Elk jaar wordt het aantal opgevoerd. Met alle moderne apparatuur die daar tegenwoordig voor nodig schijnt te zijn. Je struikelt dan werkelijk over kabels, lampen en allerlei werklieden. Tegen de fraai gebeeldhouwde wand van het oude theater zijn afschuwelijke kleedhokken (permanent of tijdelijk, wie zal het zeggen) gebouwd voor acteurs.
Weg met die rommel! De Romeinen konden in de tweede eeuw ook van voorstellingen genieten zonder kunstmatige belichting, een lelijk podium, geluidsboxen en versterkers. Bovenop de galerijen kun je namelijk iemand die beneden staat en normaal praat, horen. Zo geweldig is de akoestiek hier. Architect Zeno die het theater onder het bewind van keizer Marcus Aurelius liet aanleggen, veroverde er de harten van de Romeinen mee.
Het theater heeft 15.000 zitplaatsen, fraaie galerijen en versierde nissen. Werkelijk indrukwekkend. Dat geldt in mindere mate voor de restanten van de oude stad achter het theater.

Aspendos in het zuiden bereik je vanuit Side, Belek of Antalya. Je neemt de afslag Belkis en verder door naar Serik. Je kunt Aspendos combineren met een bezoek aan Perge (afslag Aksu). Deze Grieks/Romeinse stad heeft een antiek theater (meestal dicht), een stadion met renbaan (Ben Hur!) en een hele mooie Arcadenweg.