FILIPPIJNEN
De Tsinoys van Manilla
Tekst en foto’s: Herbert Paulzen
 |
Tsinoys heten de miljoen Chinezen in de Filippijnen. Ze zijn hier gewoon geboren, maar hebben toch hun culturele identiteit min of meer bewaard. In de wijk Binondo in de hoofdstad Manilla wonen de Filippijnse Chinezen en mestizos, afstammelingen van Chinese vaders en Filippijnse moeders.
In Binondo vind je opschriften in Tagalog, de nationale taal, en in het Chinees. Het wemelt van de Chinese restaurants en eethuisjes en in de Chinese tempels worden offers gebracht aan Chinese godheden.
Zo’n 10 eeuwen geleden ontstonden er intensieve handelscontacten tussen China en de Filippijnen. De Chinese handelaren brachten in hun grote jonken zijde, aardewerk, tamme buffels en landbouwgereedschap, wat ze ruilden tegen zwaluwnestjes, schildpadden, parels en goud. Deze handelscontacten waren zo intensief, dat in de 14e en 15e eeuw verschillende Filippijnse sultans bezoeken brachten aan de keizers van China.
Nadat de Spanjaarden de indios, de inheemse bevolking, hadden onderworpen en de Filippijnen gekolonialiseerd, vestigden zich Chinezen op de eilanden. De Spanjaarden noemden de Chinezen Sangley, van chang-lai, wat frequente bezoeker betekent.
De Chinezen kwamen als handelaars en handwerkslieden. Zij bouwden de kerken voor de Spanjaarden en introduceerden in 1593 de boekdrukkunst. Op religieus gebied hingen zij een mengeling van katholicisme en boeddhisme aan, waarbij de heilige Maagd Maria één en dezelfde figuur was als de boeddhistische vrouwelijke godheid Kuan Yin.
De Filippijnse Chinezen vormden spoedig de ruggengraat van de Spaanse koloniale economie. Dat wekte weer jaloezie en argwaan op bij de Spanjaarden die iedere aanleiding aangrepen de Chinezen op hun nummer te zetten. Het leidde zelfs diverse keren tot regelrechte pogroms. De Spanjaarden wezen in 1582 parians aan, aparte plekken buiten de ommuurde stad waar de Chinezen moesten wonen. Door branden en pogroms werd de locatie van die parians negen keer gewijzigd. In 1790 werd de laatste parian verwoest, waarna niet-gedoopte en gedoopte Chinezen samen mochten wonen in de wijken Binondo en Santa Cruz.
Tegen het einde van de 19e eeuw was de houding van de Spanjaarden zo vijandig, dat de Chinezen zich organiseerden. Ze bouwden hun eigen scholen, ziekenhuizen en begraafplaatsen, ze stichtten banken en een Kamer van Koophandel.
Rond de eeuwwisseling waren het mestizos die zich actief inzetten voor de revolutionaire, antikoloniale beweging. Deze mestizos kwamen uit een welvarende middenklasse, die zich in de tweede helft van de 19e eeuw had gevormd. Ze bezochten scholen in Manilla en in het buitenland, waar ze zich de heersende liberale Westerse idealen eigen maakten.
In de antikoloniale beweging waren natuurlijk ook intellectuele indios vertegenwoordigd, de mestizos echter waren in de meerderheid, omdat nu eenmaal meer mestizos konden studeren dan indios. Deze revolutionaire intellectuelen werden ilustrados genoemd. De leider van de nationale revolutie in 1896, Emilio Aguinaldo, kwam uit de klasse van de mestizos, evenals de latere nationale held José Rizal.
Chinezen en mestizos zijn vandaag de dag geïntegreerde Filippino’s. Ze spelen niet alleen in het economische leven een markante rol, maar evenzo in het maatschappelijke en politieke leven. De voormalige president Corazon Aquino is mestizo, evenals kardinaal Jaime Sin.
INFO. In de wijk Intramuros is in een oud koloniaal pand sinds enkele jaren het Kaisa-Angelo King Heritage Center gevestigd, bestaande uit een documentatiecentrum, bibliotheek en een museum dat de naam Bahay Tsinoy draagt.
In het uitstekende museum wordt de geschiedenis van de Chinezen in de Filippijnen getoond aan de hand van historische foto’s, beelden, nagebouwde werkplaatsen, galerijen, winkels en woningen. Het museum is van dinsdag tot en met zondag geopend van 13 uur tot 17 uur; entree is 100 peso’s, zo’n € 1,50.
