Een bamboe knauwende knuffel

Tekst en foto’s: Eildert de Boer

Daar liggen ze dan: zwartoog en witbol.

Voor veel toeristen is de stad Makassar op het eiland Sulawesi een stopover tijdens hun reis naar Torajaland. Makassar telt ruim een miljoen inwoners en ligt in het zuidelijke puntje. Als een van de weinige steden van Indonesië is Makassar niet van de zee af gebouwd. Met de vier kilometer lange boulevard langs de baai omarmt deze prettige stad de zee eerder.

Een taxi brengt je vanuit het hart van Chengdu in nog geen uurtje en voor 60 yuan € 6) naar Panda Road. Aan het eind van deze straat ligt het onderzoekscentrum. Een paradijs voor panda’s, een wonderland voor mensen, menen de medewerkers van het centrum. Althans, dat staat in de folder die je bij de kassa krijgt. Het is in ieder geval de belangrijkste attractie in Chengdu en zeker een heerlijke plek om te verblijven.
Uiteraard tussen de bamboebossen, want panda’s eten bamboe: ze zijn er gek op en het liefst in grote hoeveelheden. Niet alle 400 soorten bamboe, maar slechts enkele, en bij voorkeur pijlbamboe. Daar is natuurlijk nooit genoeg van om het voortbestaan van de panda te garanderen. De vondst van Chinese onderzoekers, nu 20 jaar geleden, dat panda’s ook Engels rye-grass lusten biedt perspectief.
De beste tijd voor een bezoek aan het centrum in Chengdu is vanaf een uurtje of negen in de morgen, want dan is het voedertijd. Wat heet voedertijd. In de uurtjes die je in het relatief kleine park doorbrengt (105 hectare), zie je de panda’s eigenlijk alleen maar eten. Een fantastisch gezicht. Ze liggen op hun rug te knauwen, hangen wat in een boom en lopen zo af en toe onrustig rond.


De panda heet ook wel bamboebeer.

Was je nog niet verliefd op de panda, dan word je het hier wel. Nog niet op de pasgeborene, want die zien er uit als kale muisjes, maar wel als ze beginnen te groeien en hun kenmerkende tekening van wit en zwart zichtbaar wordt.
Voor de panda bestaan nogal wat namen. De bekendste zijn gewoon panda, of reuzenpanda. Niet omdat hij zo groot is, maar omdat er ook een kleine panda bestaat. De panda heet ook wel bamboebeer. De Chinezen noemen hem witte beer of grote beerkat. Bij zijn geboorte weegt het beestje zo’n 150 gram. Dat gewicht loopt op tot zeker 80 kilo en soms naar 150 kilo. Groter dan 1,50 meter wordt de panda niet.
In Sichuan en Shaanxi leven de panda’s ook in het wild, zo’n 1600 in getal. Je vindt ze bijvoorbeeld versnipperd in het Qinling-gebergte, waar het Wereld Natuur Fonds samen met de Chinese overheid aan uitbreiding en verbinding van beschermde gebieden werkt. In het wild kunnen ze 15 jaar oud worden, in het onderzoekscentrum halen ze de 30 jaar.
Qinling vormt een natuurlijke scheidingslijn tussen Noord- en Zuid-China. De reuzenpanda’s in dit gebergte staan onder grote druk door hun gefragmenteerde leefgebied. Ook komen panda’s in vallen terecht die zijn gezet voor andere wilde dieren. De zich van nature al langzaam uitbreidende pandapopulatie heeft het daardoor moeilijk.
Door het project van het Wereld Natuurfonds in Qinling -waar ook de stompneusaap woont met zijn lichtblauwe gezicht- is het beschermd gebied uitgebreid van 184.000 hectare naar 334.000 hectare, waaronder ook nieuwe verbindingswegen tussen reservaten.

De reuzenpanda is een stevig gebouwd hoefdier met korte, dikke poten en brede hoeven. De kleur van de vacht varieert van geelwit tot zwartbruin. Door de grote zwarte vlek lijken de ogen veel groter dan ze zijn, maar eigenlijk ziet de reuzenpanda niet zo best. Zijn brede, haast ronde kop gaat op en neer als de enorme kauwspieren uren achter elkaar harde bamboestengels vermalen. De korte staart valt nauwelijks op in de dichtbehaarde vacht. Hij gebruikt zijn staartje als borstel om een geurstof uit een eronder gelegen klier te verspreiden. Zo laat hij andere panda's ruiken dat dit zijn gebied is. Panda's kunnen erg goed ruiken. Zijn voorpoot heeft een extra vinger, een uitgroeisel van een polsbotje dat werkt als duim waardoor de panda met een poot een tak of bamboestengel kan vasthouden.
Onder de zolen loopt de vacht door. Dat is lekker warm en voorkomt uitglijden. In het leefgebied van de panda kan het 's winters bitter koud zijn. Met zijn dikke vacht kan hij daar goed tegen. Sterker nog, de panda kan niet zo goed tegen warmte. In het onderzoekscentrum in Chengdu, waar in de zomer de temperatuur kan oplopen tot zeker 35 graden Celsius of meer, worden blokken ijs gebruikt om de panda’s af te laten koelen.
De panda is een echt knuffelbeest, eentje dat je sowieso zou willen beschermen. Niet voor niets is de panda het logo van het Wereld Natuur Fonds.
Tijdens de vergadering waarin dit fonds in 1961 werd opgericht, krabbelde Peter Scott een panda op een blaadje papier. Hij was onderzoeker, tekenaar, één van de oprichters en een groot liefhebber van de panda. Voor hem liet de panda zien hoe nodig het is om de natuur te beschermen. Zijn krabbeltje is sinds die tijd het embleem geworden.


De rode panda: kleiner, maar net zo leuk.

In het onderzoekscentrum in Chengdu vind je ook nog een andere knuffel: de rode panda. Nooit van gehoord, maar hij bestaat. De rode panda houdt het midden tussen een wasbeer en een vosachtige. Hij is klein en je kunt er tegen betaling mee op de foto. Dat vindt deze pandasoort niet erg, zolang-ie zijn appelschijfjes maar krijgt.

INFO. Het Panda onderzoekscentrum in Chengdu -sinds 1995 toegankelijk voor bezoekers- is open van 8.30 uur tot 18 uur. Je kunt er zo’n 40 panda’s zien, inclusief een stuk of 10 rode panda’s. Er zijn kleine musea (ook een met vlindersoorten), een restaurant, een bioscoopje en een te bezoeken nursery. Voor de ingang zijn stalletjes waar je voornamelijk pluche pandaberen in allerlei formaten kunt kopen. Kijk op website www.panda.org.cn voor actuele tijden en toegangsprijzen.
Op de websites www.wnf.nl en www.wwfchina.org/english/ vind je informatie over de panda en ook andere bedreigde diersoorten.