ROOD WIT BLAUW IN NAGASAKI

Tekst en foto’s: Margit Kranenburg

Een kleine replica van een VOC-schip wordt door de straten van Nagasaki getrokken.

Nederland en Japan drijven al zo'n 400 handel met elkaar. Bekend is het kunstmatige eilandje Deshima dat ooit voor de kust van Nagasaki lag. Vanaf dat boogvormige eilandje handelden de Hollanders van de Verenigde Oostindische Compagnie tussen 1638 en 1854 exclusief met Japan.

Nagasaki koestert de historische banden met Nederland. Op het jaarlijkse Kunchi festival, in oktober, trekken Japanners met loodwitblauwe banden om hun hoofd onder luid applaus een nagebouwd VOC-schip door de straten.
Getrommel en gejuich van toeschouwers verderop kondigt een nieuwe festivalgroep aan in de straten van Nagasaki. Voor een buitenlander is het enthousiasme van het Japanse publiek voor de praalwagens bijna even leuk als de attractie zelf. Totdat het nieuwe gezelschap dichterbij komt. Zijn dat geen Nederlandse vlaggen?
De honderden Japanners klappen en joelen voor een rijdend zeilschip, een houten replica van een oud VOC-schip met daarin kinderen verkleed als matroosjes. De dansers rondom het schip hebben loodwitblauwe banden in hun haar geknoopt en gebruiken zichtbaar al hun krachten om het schip in bedwang te houden.
Voor de inwoners van Nagasaki is Nederland vertrouwd. Terwijl Japan verder op slot zat voor buitenlanders, dreef de stad eeuwenlang handel met slechts de Chinezen en met de Hollanders van de Verenigde Oostindische Compagnie. Japanners noemden daardoor zelfs alle Westerlingen ooit Hollanders.

Zo wordt de band met Holland tijdens het Kunchifestival versterkt.

Het jaarlijkse herfstfestival, het Kunchi Matsuri, wordt hier al zo'n 350 jaar gevierd en is een van de grootste festivals in Japan. Elk jaar komt de historie van de stad weer tot leven. Grote Chinese draken en rode lampionnen op een draagbare of verrijdbare schrijn voeren de boventoon, maar hier en daar duikt ook het 17e eeuwse Nederland op.
Bijzonder, ook voor de lokale bevolking, is dat de voorstellingen elk jaar anders zijn. De 11 buurten die meedoen hebben elk 7 dansgroepen die om de beurt optreden. Elke dansgroep heeft zijn eigen dansuitvoeringen en praalwagens. Het duurt dus 7 jaar om alle verschillende voorstellingen te zien.

Het Kunchi Matsuri is niet het enige dat herinnert aan de eeuwenlange Nederlandse aanwezigheid. De gemeente Nagasaki herstelt langzamerhand het eilandje Deshima in oude glorie. Van het verblijf van het opperhoofd, zoals de VOC-beheerder van Deshima heette, tot de voorraadschuren, alles wordt nagebouwd zoals het er destijds uitgezien moet hebben.
Opvallend is dat Deshima tegenwoordig geen eilandje meer is. Een smal kanaaltje geeft een oude grens aan, maar verder is het inmiddels omringd door moderne betonnen kantoorgebouwen. Nagasaki is immers voor een groot deel met de grond gelijk gemaakt door de atoombom van 1945.
In het gewone straatbeeld herinnert weinig nog aan die verwoestingen van 64 jaar terug, maar het atoombommuseum laat op aangrijpende wijze de aangerichte schade en het verdriet van de bevolking zien. Tegelijkertijd probeert het museum hoop en optimisme voor wereldvrede uit te stralen.

Ook de jongste doet enthousiast mee.

INFO. Nagasaki ligt op het zuidelijke eiland Kyushu en heeft een nabij gelegen vliegveld. Met de shinkansen, de Japanse hogesnelheidstrein, duurt de reis ongeveer 7 uur vanuit Tokyo en 5 uur vanuit Osaka. Het Kunchi Festival wordt jaarlijks gehouden van 7 tot en met 9 oktober. Voor enkele voorstellingen zijn entreekaartjes nodig. Verder zijn er parades bij het treinstation en overal in het centrum. Een bezoek aan Nagasaki is gemakkelijk te combineren met een bezoek aan het themapark Huis ten Bosch. Dat ligt op ongeveer een uur met de trein van de stad Nagasaki.